| |
| GORCZYCA znana jest od czasów
prehistorycznych. Pilniusz wymienia 40 środków leczniczych, w których
właśnie gorczyca jest podstawowym składnikiem. Dawniej Rzymianie dodawali
do każdej wyszukanej potrawy. Krążyły legendy, że liście gorczycy rosną
tak szybko, że za nim by przyrządzono by jakąkolwiek potrawę to urosłyby
tak duże, że można by zrobić sałatkę. Gorczyca często bywa stosowana jako
dodatek do eliksirów miłości. Gorczyca występuje w kilku gatunkach.
Gorczyca czarna ma mocniejszy smak, sarepska
jest łatwiejsza w uprawie a biała najlepiej konserwuje
przetwory. Gorczyca pochodzi głównie z rejonu MorzaŚródziemnomorskiego
oraz Europy południowo-wschodniej. Wśredniowieczu wierzono,że ziarna rzucone
przy progu sprzyjają awanturom domowym, a zaszyte w pościeli "konserwują"
związki małżeńskie. Natomiast ziarno gorczycy zakopane w ogrodzie o północy
odczyniają uroki rzucone przez zawistnych sąsiadów. |
| |
GORCZYCA (brassica)
jest rośliną jednoroczną, obcopylną a nasiona
zawierają znaczne ilości tłuszczu: gorczyca biała
- ok. 28%
sarepska
- ok. 35%
czarna
- ok. 31%
W zależności od techniki przerobu uzyskuje się olej, który
ma zastosowanie w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym.
Znaczne jego ilości wykorzystywane są także do celów technicznych.
Makuchy, ze względu na olejki gorczyczne, nie nadają się na paszę
dla zwierząt. Są one jednak cennym surowcem do produkcji musztardy.
|
 |
|
|
|
Zastosowanie w kuchni:
Nasiona gorczycy czarnej lub sarepskiej stosowane są do sosów. Natomiast
gorczyca biała używana jest do marynowania jakośrodek silnie konserwujący.
Oprócz tego stosuje się do aromatyzowania korniszonów i różnych warzyw
w occie, kiszonek oraz przetworów wędliniarskich. Mieloną gorczycę dodaje
się do tłustych mięs, kiełbas, gotowanych ryb, gorących i zimnych sosów,
zapiekanek, duszonych warzyw a pokrojoneświeże listki do sałatek.
Dodatkowe atuty:
Oprócz szerokich walorów przyprawowych gorczyca może być stosowana w gospodarstwie
domowym dla usunięcia brzydkiego zapachu garnków, poprzez włożenie stłuczonych
kilku nasion i zalaniu wodą. W medycynie stosuje się ją w formie sproszkowanej
do okładów poprawiających krążenie krwi a także do uśmierzania bólu i
stanów zapalnych, reumatycznych i artretycznych. Jednak dla osób wrażliwych
nasiona gorczycy mogą podrażniać delikatną skórę.
|
|
GORCZYCA BIAŁA ( Sinapsis
alba ) rodzina: Krzyżowe (Cruciferae)
 Informacje
botaniczne:
Roślina jednoroczna.
Wysokość: 30-60 cm.
Łodyga: rozgałęziona, owłosiona.
Kwitnienie: czerwiec-lipiec.
Kwiaty:żółte, zebrane w grona.
Nasiona: kuliste, barwy jasnożółtej, średnicy około 2 mm.
Wymagania i uprawa:
Roślina nie ma dużych wymagań glebowych i klimatycznych. Najwyższe plony
można osiągnąć uprawiając gorczycę na glebach piaszczysto-gliniastych lub
gliniasto-piaszczystych, zasobnych w wapń. Nie udaje się na piaskach i ziemiach
o bardzo niskiej wilgotności.
Nasiona wysiewa się w kwietniu bezpośrednio do gruntu. Na glebach zwięzłych
zaleca się odległość 35 cm między rzędami, a na lekkich 25 cm.Wczesną wiosną
do doniczki ośrednicy 10 cm lub większej wysiewamy około 30 nasion, przykrywamy
0,5 cm warstwą ziemi i podlewamy.
Gorczycę kosi się gdyłuszczyny (owoce) zaczynają przybierać brunatny odcień.
Przy zbyt opóźnionym zbiorzełuszczyny pękają powodując osypywanie się nasion.
Gorczycę zbiera się maszynowo po dojrzeniu łuszczyn. Oczyszczone nasiona
dosusza się dodatkowo. Zawierają one do 30% oleju tłustego, śluzy i ok.
2,5% glikozynolatu zwanego synalbiną, która w środowisku wilgotnym rozkłada
się pod wpływem enzymu na olejek gorczyczny i izotiocyjanian p-hydroksybenzylu.
Właściwości:
 Duże
znaczenie odżywcze i lecznicze mają nasiona (Semen Sinapis albae). Zmielone
nasiona są używane do sporządzania kataplazmów i plastrów przykładanych
do bolesnych miejsc przy schorzeniach gośćcowych. Nasiona powodują zaczerwienienie
skóry. Ciepły gorczycznik (40°C) działa jeszcze silniej, ale może zbyt podrażnić
skórę. Całe nasiona są używane przez przemysł spożywczy przy konserwowaniu
niektórych warzyw, nasiona zmielone służą do produkcji musztardy stołowej,
łagodnej lub ostrej. Gorczyca jest również doskonałą rośliną miodo- i pyłkodajną. |
|
GORCZYCA CZARNA (Brassica
nigra L.)
 Informacje
botaniczne:
Roślina jednoroczna o łodydze wzniesionej, rozgałęzionej, z liśćmi lancetowatymi,
naprzemianległymi. Liście dolne są lirowate, pierzastodzielne. Żółte, wyraźnie
żyłkowane kwiaty są zebrane w grona wydłużające się w miarę kwitnienia.
Owocem jest łuszczyna zawierające czarne nasiona.
Wymagania
i uprawa:
Gatunek ten, pochodzący z rejonów środziemnomorskich, jest od bardzo dawna
uprawiany jako roślina oleista. Zbiera się całe rośliny przed całkowitym
dojrzeniem, gdy łuszczyny mają barwę słomy, a pędy zaczynają zasychać. Aby
uniknąć strat nasion, lepiej jest kosić rośliny rano po rosie. Suszy się
je krótko na polu, a potem młóci; po oczyszczeniu nasiona suszy się ostatecznie.
Właściwości:
Nasiona zawierają do 35% oleju tłustego, śluz, białka i tioglikozydy (związki
zawierające siarkę), które pod wpływem enzymu uwalniają izotiocyjanian allilu,
działający miejscowo podrażniająco i wywołujący zaczerwienienie skóry. Preparatów
leczniczych zawierających tę właśnie substancję używa się, aby poprawić
ukrwienie skóry lub narządów wewnętrznych (płuca, opłucna, nerki). Kataplazmy
ze sproszkowanych nasion przykłada się do miejsc bolących z powodu gośćca,
skurczów lub zmęczenia mięśni. Stosuje się również plastry z gorczycy otrzymane
przez ucieranie mączki z nasion z wodą o temperaturze 45°C. Kąpiel w odwarze
o temperaturze 40°C trwająca najwyżej 15 minut działa skutecznie w przypadku
gośćca. |
| |
| JAK
UPRAWIAĆ ? |
| |
|
|
|
